Perma.cc – archiwizowanie stron WWW przywoływanych w publikacjach naukowych

Wykorzystywanie w pracach naukowych przypisów do stron WWW nie jest dziś niczym wyjątkowym, nie musi świadczyć też o niskiej jakości tekstu. Coraz więcej wysokiej jakości zasobów naukowych dostępnych jest online (czasem tylko online). O ile tego zasoby takie jak czasopisma open access czy repozytoria wydają się być odpowiednio stabilne, to tworząc przypisy do blogów naukowych, serwisów informacyjnych lub jakichkolwiek innych stron WWW traktowanych jako materiał źródłowy ryzykujemy, że w pewnym momencie zamieszczony w przypisie odnośnik do adresu URL przestanie być aktualny: adres strony źródłowej się zmieni, zmieni się jej treść lub w ogóle przestanie ona istnieć.

Wagę problemu martwych linków (link rot) w pracy naukowej w kontekście nauk prawnych ilustruje badanie Perma: Scoping and Addressing the Problem of Link and Reference Rot in Legal Citations informujące o tym, że nie działa 49 proc. adresów URL do publikowanych online orzeczeń amerykańskiego Sądu Najwyższego; na podstawie tych adresów w tekstach naukowych tworzono przypisy, które dziś są już nieaktualne i wpływają negatywnie na jakość treści opracowania naukowego. Podsumowanie badania można przeczytać na stronach New York Timesa). Jeden z autorów analizy przyznaje:

Hyperlinks are a huge and welcome convenience, of course, said Jonathan Zittrain, who teaches law and computer science at Harvard and who prepared the study with Kendra Albert, a law student there. “Things are readily accessible,” he said, “until they aren’t.” What is lost, Professor Zittrain said, can be crucial. “Often the footnotes and citations,” he said, “are where the action is.”

Odpowiedzią na problem znikających lub zmieniających się stron internetowych, do których tworzymy przypisy w pracach naukowych, ma być aplikacja Perma.cc. To przygotowane w ramach działań Harvard Library Innovation Lab narzędzie pozwalające na generowanie bezpiecznych statycznych kopii stron WWW (zobacz przykład). Perma zabezpiecza treść strony generując zrzut ekranu oraz zarchiwizowaną wersję HTML. Autentyczność kopii jest gwarantowana przez partnerów projektu.

Zrzut ekranu strony WWW zarchiwizowanej w systemie Perma.cc

Po założeniu konta możemy w prosty sposób generować kopie archiwalne treści interesujących nas stron WWW. Zabezpieczona strona WWW będzie przechowywana w systemie przez dwa lata, po czym otrzymamy informację o możliwości przedłużenia czasu ochrony o kolejny okres. Po jego zakończeniu Perma nie gwarantuje już zachowania naszego archiwum, chyba, że zabezpieczone linki zostaną zautoryzowane przez jakąś instytucję:

All web pages you archive through Perma will begin as unvested, temporary archives. Perma will maintain these archives and their associated Perma Links for at least two years following creation. At the end of that temporary period, Perma will give you the option to renew the archived web page for another temporary period, after which the Perma Link may expire.

To become permanent, however, a Perma Link must be vested by someone with vesting authority. Perma’s focus at this stage is to provide lasting links to online materials cited in academic scholarship, judicial opinions and educational materials. Vesting signifies that an individual affiliated with a journal, court or library has confirmed that the archived materials support these goals and should be preserved as a part of the permanent collection of participating libraries.

Po zarchiwizowaniu strony możemy w tekście przypisu podać jej oryginalny URL oraz alternatywny adres w Perma.cc:

Fragment publikacji naukowej: przypisy odwołujące się do stron WWW; podane oryginalne adresy stron oraz adresy ich kopii w systemie Perma.cc