Fundacja Billa i Melindy Gates przyjmuje politykę otwartego mandatu

BILL & MELINDA GATES FOUNDATION ogłosiła przyjęcie nowej polityki dotyczącej publikowania artykułów oraz danych badawczych powstałych w wyniku dofinansowania przez fundację. Przyjęte zasady sprowadzają się do pięciu punktów:

Publications Are Discoverable and Accessible Online. Publications will be deposited in a specified repository(s) with proper tagging of metadata.

Publication Will Be On “Open Access” Terms. All publications shall be published under the Creative Commons Attribution 4.0 Generic License (CC BY 4.0) or an equivalent license. This will permit all users of the publication to copy and redistribute the material in any medium or format and transform and build upon the material, including for any purpose (including commercial) without further permission or fees being required.

Foundation Will Pay Necessary Fees. The foundation would pay reasonable fees required by a publisher to effect publication on these terms.

Publications Will Be Accessible and Open Immediately. All publications shall be available immediately upon their publication, without any embargo period. An embargo period is the period during which the publisher will require a subscription or the payment of a fee to gain access to the publication. We are, however, providing a transition period of up to two years from the effective date of the policy (or until January 1, 2017). During the transition period, the foundation will allow publications in journals that provide up to a 12-month embargo period.

Data Underlying Published Research Results Will Be Accessible and Open Immediately. The foundation will require that data underlying the published research results be immediately accessible and open. This too is subject to the transition period and a 12-month embargo may be applied.

Tak jasno określona zasada otwartosci może spowodować wykluczenie autorów z publikowania w takich renomowanych czasopisamach jak Science czy Nature, których polityka zakłada zgodę dla autora na publikowanie czy umieszczenie w repozytorium swojego artykułu dopiero po 6-12 miesiacach po ukazaniu sie w jednym z tych czasopism.

Przyjecie otwartej licencji CC-BY może być problematyczne także dla takich wydawców jak American Association for the Advancement of Science, Elsevier czy Wiley, którzy nie dopuszczają możliwości wykorzytania komercyjnego prac opublikowanych w otwartym dostępie.

Warunek (w pełni wymagany od 1 I 2017) natychmiastowego umożliwienia wykorzystania danych badawczych i dostępu do tekstów jest obecnie najdalej idącą polityką dużych grantodawców w Stanach Zjednoczonych (choć działajacych także globalnie). Mimo, że autorzy publikujący w ramach dofinansowania Fundacji Billa i Mellindy Gates nie stanowią tak dużej i wpływowej grupy jak choćby autorzy publikujący w ramach grantów National Institutes of Health to zdecydowanie mogą przyczynić siędo zmiany polityk dużych wydawców. Jak mówi Peter Sauber:

It’s a major change. It would be major if publishers that didn’t previously use CC-BY start to use it, even for the subset of authors funded by the Gates Foundation. It would be major if publishers that didn’t previously allow immediate or unembargoed OA start to allow it, again even for that subset of authors. And of course it would be major if some publishers refused to publish Gates-funded authors […] You could say that Gates-funded authors can’t publish in journals that refuse to use CC-BY. Or you could say that those journals can’t publish Gates-funded authors. It may look like a stand-off but I think it’s the start of a negotiation.

Niewątpliwie nowa polityka fundacji jest krokiem w dobrym kierunki i z zaciekawieniem będziemy obserwować jak wpłynie na politykę pozostałych fundacji i instytucji publicznych.

Warto odnotować, że w Polsce ostatnio Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego wprowadziło otwarty mandat dotyczący publikacji swoich pracowników.