Czytnik ebooków i polskie publikacje naukowe: jak zacząć?

kindle

Na polskim rynku, obok bogatej oferty beletrystyki, poradników czy tytułów fachowych (technicznych), książka naukowa to wciąż margines. Marginesem jest jednak sam rynek książki elektronicznej – jego wartość za 2012 szacowana jest na 50 mln zł, wartość rynku książki tradycyjnej to 2,65 mld zł (dane również za 2012 rok). W dobie kryzysu czytelnictwa wydawcy szukają nowych form dotarcia do czytelników i ebooki są jednym z kierunków rozwoju ich strategii biznesowych, na pewno jednak nie kierunkiem kluczowym.

Wspominam o tym wszystkim, żeby zaznaczyć kontekst, w jakim o naukowych ebookach warto mówić. A warto, bo w ostatnich dniach pojawiło się kilka interesujących informacji dotyczących nowych publikacji w języku polskim, dostępnych w formatach czytnikowych.

Instytut Pamięci Narodowej rozbudowuje swoją bibliotekę online, publikując w formatach epub i mobi książki historyczne – ostatnio „Stan wojenny w Warszawie i województwie stołecznym 1981–1983” Tadeusza Ruzikowskiego i „Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953–1956” Bartłomieja Noszczaka. Szczególnie polecić chciałbym opracowane przez Sławomira Poleszaka pamiętniki Zdzisława Brońskiego „Uskoka”:

Zdzisław Broński „Uskok” (1912–1949) od jesieni 1943 r. dowodził oddziałem partyzanckim w Obwodzie AK Lubartów, brał udział w akcji „Burza”. Po „wyzwoleniu” walczył z komunistami. Zginął otoczony w bunkrze, gdzie przez dwa lata ukrywał się przed UB. Ukrywając się spisywał wspomnienia. Jest to źródło unikatowe, gdyż pozwala poznać motywy, jakie skłoniły żołnierzy wyklętych do pozostania w konspiracji. Ze wspomnień przebija zdumiewająca wyobraźnia społeczna i polityczna autora, który trafnie analizował zmieniającą się sytuację międzynarodową i wewnętrzną w Polsce.

Narodowe Centrum Kultury we współpracy z księgarnią Nexto.pl publikuje (za darmo) w formatach czytnikowych pierwsze numery czasopisma „Kultura Współczesna”. Oprócz tego w promocyjnych cenach kupić można inne tytuły wydawane przez NCK (np. „Historia muzyki polskiej”, „Wirtualne ciało sztuki”, „Etyczny i pragmatyczny. Polskie dyskursy polityczne po 1989 roku”). W promocyjnej cenie dostępne są także najnowsze wydania „Kultury Współczesnej” oraz zbiór alternatywnych wizji historii Polski publikowanych w serii „Zwrotnice czasu”.

Liczne i częste promocje na wybrane tytuły (czasem wybierane za pomocą klucza tematycznego) to cecha charakterystyczna polskiego rynku ebooków. Dzięki codziennym promocjom można kupić wybrane pozycje nawet 50 proc. taniej. Aby skutecznie orientować się w aktualnych promocjach warto skorzystać z narzędzi takich jak porównywarki cen ebooków i subskrybować bloga Roberta Drozda swiatczytnikow.pl. W ofertach polskich księgarnii przeceniane ostatnio były np. popularne tytuły historyczne wydawane przez wydawnictwo Magnum.

Wciąż brakuje jednak szerokiej oferty polskich publikacji akademickich. Zwiastunem zmian może być niedawna decyzja Wydawnictwa Naukowego PWN o udostępnianiu części oferty naukowej w formatach epub i mobi w ramach portalu ibuk.pl. Swoje ebooki sprzedaje także wydawnictwo Universitas: wydania cyfrowe są tu nawet trzy razy tańsze od papierowych. Niestety, kupić możemy jedynie książki w formacie pdf, niespecjalnie nadającym się do czytania na czytnikach.

Książki w formatach epub (standardowy format ebooków) i mobi (format Amazon Kindle) czytane na czytnikach z e-papierem oferują zupełnie inną jakość lektury od standardowych ekranów LCD, na których wyświetla się pliki pdf. E-papier nie męczy wzroku, a użytkownik może dodatkowo ustawiać wielkość czcionki czy rozmiar marginesów, dostępne są także wbudowane słowniki, pozwalające na sprawdzanie wybranych słów w tekstach anglojęzycznych. Czytnik wykorzystać też można jako narzędzie do czytania dłuższych tekstów ze stron WWW, np. artykułów naukowych z czasopism open access, których system publikacji pozwala na wyświetlanie treści artykułu w standardowym HTML-u. Dzięki narzędziom takim jak Instapaper można szybko konwertować je do formatu epub i mobi, a jeśli korzystamy z Kindle’a, nawet wysłać tekst bezpośrednio na czytnik.

Amazon Kindle to marka czytników, obejmująca wiele urządzeń o różnych parametrach i możliwościach. To także najpopularniejsza marka czytników na polskim rynku – podstawowe egzemplarze Amazon Kindle kosztują niewiele ponad 200 zł i można je bez problemu zamówić bezpośrednio w USA. Alternatywą dla nich są inne tanie czytniki, z których polecałbym Nook Simple Touch, niesprzedawany do Polski, ale dostępny na allegro w cenach od 200-300 zł. Warto jeszcze dodać, że czas pracy baterii tych urządzeń jest niesłychanie długi – wykorzystują one energię wyłącznie do wygenerowania kolejnych stron czytanej strony książki, a nie do ich ciągłego wyświetlania.

Mam nadzieję, że to krótkie wprowadzenie przyda się osobom, które pod choinką znajdą wkrótce swój pierwszy czytnik ebooków. Jeśli go tam nie będzie, nic straconego – tuż po świętach z pewnością liczyć będzie można na atrakcyjne przeceny tych urządzeń.

fot. Robert Jemimus (CC BY)