Co oznacza „otwartość” instytucji GLAM?

Na blogu inicjatywy OpenGLAM opublikowano krótki katalog zasad, które wypełniać muszą publiczne instytucje pamięci, aby można było określić je mianem otwartych. To próba definicji standardu, którego wypełnienie pozwolić ma instytucjom GLAM (Galleries, Libraries, Archives, Museums) skuteczniej wypełniać ich misję w cyfrowym społeczeństwie:

The internet affords cultural heritage institutions a radical new opportunity to engage global audiences and make their collections more discoverable and connected than ever, allowing users not only to enjoy the riches of the world’s memory institutions, but also to contribute, participate and share. By open we mean that it is freely available on the public internet permitting any user to download, copy, and reuse for any other purpose without financial, legal, or technical barriers other than those inseparable from gaining access to the internet itself.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że otwartość (definiowana tu za standardem Open Definition) nie oznacza jedynie prawa dostępu do opublikowanych na stronach muzeów czy archiwów zbiorów. Otwartość jako cecha takich zasobów oznacza, że każdy zupełnie niezależnie i w nieautoryzowany przez instytucję pamięci sposób może te zbiory wykorzystywać: kopiować i rozpowszechniać czy tworzyć i rozpowszechniać utwory zależne (także w celach komercyjnych). W jaki sposób jednak ten standard może być wdrożony w działaniu instytucji pamięci? Pojawiają się tutaj trzy konkretne wymogi:

1) wymóg udostępniania metadanych (danych informujących o zbiorach) na zasadach gwarantujących w maksymalny sposób ich swobodne wykorzystanie. Zalecane tu jest wykorzystanie Creative Commons Zero (CC0) – przekazania do domeny publicznej lub podobnego rozwiązania prawnego zbieżnego ze standardem Open Definition. Ograniczanie komercyjnego użycia czy blokowanie tworzenia utworów zależnych jest niedozwolone;

2) wymóg publikowania cyfrowych kopii zbiorów będących w domenie publicznej na zasadach nieograniczających komercyjnego wykorzystania, tworzenia utworów zależnych czy definiujących ograniczony krąg użytkowników:

When a digital copy of an out of copyright work is made available, no new exclusive rights in technical reproductions of the works should be claimed

3) wymóg czytelnego informowania o prawach użytkowników do udostępnianych przez instytucję zasobów i metadanych.