Polska genealogia dynastyczna w internecie

Jeśli chodzi o opracowania z dziedziny genealogii dynastycznej, polska literatura naukowa należy do europejskiej czołówki. Poniżej prezentujemy przegląd wybranych dostępnych on-line publikacji naukowych dotyczących genealogii polskich dynastii.

Genealogia dynastyczna wydaje się dość wąską gałęzią wiedzy, zwłaszcza jeżeli zestawimy ją z popularnością tzw. genealogii amatorskiej. Tymczasem prace takich autorów jak Oswald Balzer, Kazimierz Jasiński czy Zygmunt Wdowiszewski mogą być przydatne nie tylko specjalistom. To świetny przykład, jak należy prowadzić badania genealogiczne, jak ostrożnym trzeba być w stawianiu hipotez i jak uważnie podchodzić do źródeł.

Piastowie

Największe zasługi na polu badań nad genealogią Piastów położyli Oswald Balzer i Kazimierz Jasiński. Pierwszy, specjalista z zakresu historii ustroju i prawa, był autorem monumentalnej Genealogii Piastów, wydanej w 1895 roku. Po 110 latach, w 2005 roku, ukazało się drugie tej książki wydanie, opatrzone wstępem Jana Tęgowskiego.

Oswald Balzer zmarł w 1933 roku, dlatego obecnie nie ma problemów z prawami autorskimi majątkowymi i Genealogia Piastów w wydaniu z 1895 roku jest dostępna na stronach Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej. Kontynuatorem dzieła Balzera był Kazimierz Jasiński (1920-1997), który jest autorem książek (Rodowód Piastów śląskich, Rodowód pierwszych Piastów, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Rodowód Piastów mazowieckich – wszystkie zostały wznowione lub wydane w ciągu ostatnich dziesięciu lat), jak i licznych artykułów na temat genealogii Piastów.

Na stronach Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej udostępniono szereg tekstów tego wybitnego mediewisty. Większość z nich (np. Księżna dobrzyńska Anastazja i jej regencja, Bolesław Rogatka i jego małżeństwa, Polityka małżeńska Władysława Łokietka, Genealogia księcia mazowieckiego Siemowita I, Genealogia Władysława Łokietka i jego najbliższej rodziny, Małżeństwo Amelii Siemowitówny z margrabią miśnieńskim Wilhelmem II Bogatym, Małżeństwa córek Władysława Hermana, Fragment wczesnopiastowskiej genealogii czy Jeszcze o Zwinisławie, żonie Mszczuja I) dotyczy powiązań rodzinnych przedstawicieli najstarszej polskiej dynastii.

Studia nad genealogią Piastów podejmowali także inni badacze, ale jednak nie na taką skalę, jak Balzer czy Jasiński. Niektóre opracowania są dostępne w wersji elektronicznej. Spośród XIX-wiecznych publikacji na uwagę zasługuje poświęcony śląskim książętom, w tym także z dynastii Piastów, Stammtafeln der schelsischen Fürsten bis zum Jahre 1740 Hermanna Grotefenda (Breslau 1889), dostępny w Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej. Książka ma znaczenie bardziej historyczne niż historiograficzne, ale autor korzystał także z archiwaliów, które nie miały szczęścia przetrwać II wojny światowej, dlatego opracowanie Grotefenda po dziś dzień zachowuje pewną wartość.

Nieco publikacji dotyczących powiązań rodzinnych Piastów można odnaleźć w zdigitalizowanych czasopismach historycznych z końca XIX wieku (np. Stosław Łaguna, Rodowód Piastów, „Kwartalnik Historyczny”, r. 11, 1897) czy z okresu międzywojennego (np. Helena Polaczkówna, Przyczynek do „Genealogji Piastów”, „Miesięcznik Heraldyczny” 1932, nr 5, nr 6).

Warto też wspomnieć, że dostępne on-line są też artykuły w języku czeskim, poświęcone genealogii Piastów śląskich (np. Erich Šefčik, Nahrobek tešínske knežny Zofie z roku 1541, „Familia Silesiae”, t. 1, Cieszyn 1997, s. 51-53; Radim Jež, Nové poznatky ze sklonku života těšínského knížete Kazimíra II. († 1528), „Sborník Státního okresního archivu ve Frýdku-Místku”, t. 9, 2008, s. 7-27.

Andegawenowie węgierscy i Jagiellonowie

Powiązania rodzinne węgierskiej linii Andegawenów, w tym także króla Ludwika i jego potomstwa, opracował Stanisław A. Sroka (Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 1999). Trudno wskazać w polskim internecie publikacje naukowe, dotyczące genealogii dwóch polskich władców (Ludwik, Jadwiga) z tej dynastii.

Jeśli chodzi o Jagiellonów, podstawowym opracowaniem jest książka autorstwa Zygmunta Wdowiszewskiego Genealogia Jagiellonów (Warszawa 1968, drugie wydanie pt. Genealogia Jagiellonów i domu Wazów w Polsce, Kraków 2005). Ze względu na stan zachowania źródeł trudno wskazać „białe plamy” do zapełnienia. Na dzień dzisiejszy większą dyskusję wzbudza jedynie data urodzenia Władysława Jagiełły (z tekstów on-line zob. Jarosław Nikodem, Objęcie władzy na Litwie przez Jagiełłę w 1377 r., „Przegląd Historyczny”, t. 102, 2001, z. 4). W internecie jest też dostępny artykuł o powiązaniach rodzinnych Elżbiety z Pilczy, trzeciej żony zwycięzcy spod Grunwaldu (Katarzyna Niemczyk, Kilka uwag do genealogii Elżbiety Pileckiej-Granowskiej i jej rodziny, „Średniowiecze Polskie i Powszechne”, t. 1 (5), Katowice 2009, s. 138-151;.

Wazowie

Rodowód polskich Wazów opracował Zygmunt Wdowiszewski (Genealogja domu Wazów w Polsce, „Miesięcznik Heraldyczny”, r. 17, 1938, nr 6, 7-8). Publikacja jest dostępna na stronie Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej.

Pozostali królowie elekcyjni

Walezjuszy, Batorych i Wettinów trudno zaliczyć do polskich dynastii, mimo, że przedstawiciele tych dynastii byli władcami Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Z kolei badania nad Wiśniowieckimi, Leszczyńskimi i Sobieskimi wpisują się bardziej w nurt badań nad powiązaniami rodzinnymi polskiej magnaterii niż rodzin królewskich (wśród dostępnych on-line publikacji są m.in.: Otto Forst-Battaglia, Ze studjów genealogicznych nad epoką Jana III Sobieskiego, „Miesięcznik Heraldyczny”, r. 12, 1933, nr 9; Stanisław Aleksander Kozłowski, Przyczynek do rodowodu Stanisława Augusta Poniatowskiego, króla polskiego, „Miesięcznik Heraldyczny”, r. 4, 1911, nr 3-4.