Kulturoznawstwo 2.0, czyli projekt Jarocin ’85 w Second Life

Wielu badaczy zauważa, że współczesna edukacja i dydaktyka nie przygotowuje studentów do życia w świecie nowych mediów i cyfrowych technologii. W naszym kraju na wszystkich szczeblach nauczania, od szkoły podstawowej do edukacji uniwersyteckiej, w przeważającej mierze dominuje „przekaźnikowy” system wiedzy. Student otrzymuje określoną partię informacji od nauczyciela, następnie ma ją przyswoić i odtworzyć na sprawdzianie lub egzaminie. Obecnie model ten staje się coraz mniej użyteczny. Dzięki Internetowi dostęp do informacji jest łatwy i ich zdobywanie nie wymaga specjalnego wysiłku. Dlatego też kluczową kompetencją obecnie staje się nie tyle posiadanie określonego zbioru informacji, ale umiejętność ich wyszukiwania i efektywnego wykorzystywania do własnych celów. Takie założenia towarzyszyły nam przy stworzeniu projektu Jarocin ’85 w Second Life.

Wspólnie ze studentami II roku kulturoznawstwa UMCS, przy technicznym wsparciu Uniwersyteckie Centrum Zdalnego Nauczania i Kursów Otwartych UMCS (UCZNiKO) oraz przy merytorycznym wsparciu Zakładu Teorii Kultury i Metodologii Nauk o Kulturze Instytutu Kulturoznawstwa UMCS, postanowiliśmy stworzyć model dydaktyczny bardziej adekwatny do wymogów współczesnego świata. Projekt realizowany był w ramach przedmiotu Wiedza o Współczesnej Kulturze i Cywilizacji. Po długiej debacie ze studentami kulturoznawstwa postanowiliśmy zrealizować symulację historyczną, która byłaby odzwierciedleniem słynnego festiwalu w Jarocinie. Wybór padł na edycję festiwalu odbywająca się w 1985 roku. Założeniem projektu było stworzenie warunków, w których studenci realizujący projekt sami angażowaliby się w wyszukiwanie, przetwarzanie i wcielanie w życie istotnych informacji, jednocześnie ucząc się pracy zespołowej.

Zajęcia odbywały się w formie tradycyjnych wykładów i ćwiczeń oraz warsztatów komputerowych, na których studenci uczyli się wykorzystania świata Second Life. Dodatkowo do realizacji projektu studenci wykorzystywali szereg narzędzi Internetowych tj.: YouTube, Facebook, platforma e-learningowa Moodle, wirtualny świat Second Life oraz liczne blogi, fora dyskusyjne, strony WWW, portale internetowe. Z punktu widzenia procesu dydaktycznego możemy mówić tu o swoistej konwergencji mediów i metod nauczania.

Na wykładach studenci nie tylko otrzymywali wiedzę teoretyczną i historyczną, ale również dyskutowali na temat obejrzanych filmów dokumentalnych opowiadających o fenomenie festiwalu w Jarocinie, zjawisk społeczno- kulturowych i historii badanego okresu. Wykorzystano miedzy innymi takie filmy jak „Fala” reż. Piotr Łazarkiewicz (Polska 1986), który stał się istotnym źródłem i inspiracją dla projektu, „Moja krew twoja krew” reż. Andrzeja Kostenko (Wielka Brytania 1986) czy „Sex Pistols: Wściekłość i brud”, reż. Julien Temple, (Wielka Brytania 2000). Na ćwiczeniach z przedmiotu omawialiśmy ze studentami kwestie związane z tożsamością ponowoczesną, fenomenem subkultur, estetyką i modą badanego okresu. Dodatkowo studenci przygotowywali liczne referaty, które skupiały się na szczegółowych kwestiach związanych z festiwalem Jarocińskim tj.: festiwal w Jarocinie i polityka, podejście kościoła katolickiego do fenomenu festiwalu, subkultury pojawiające się na festiwalu Jarocińskim, muzyka festiwalu w Jarocinie. Studenci dokonali również szczegółowego przeglądu prasy z 1985 roku pod kątem informacji na temat festiwalu. Część warsztatowa, prowadzona przez pana Rafała Moczadło (UCZNiKO) pozwoliła studentom uzyskać niezbędne techniczne umiejętności potrzebne do wcielenia informacji nabytych na zajęciach i w indywidualnych poszukiwaniach w „cyfrowe życie”.

Warto nadmienić, że projekt miał charakter wydarzenia kulturalnego, w którym mogły uczestniczyć osoby z zewnątrz. Stąd studenci nabywając wiedzę teoretyczną, uczyli się również umiejętności praktycznych i organizacyjnych.

Promując przedsięwzięcie studenci stworzyli dwa kanały na Facebooku. Zamieszczano tam znalezione w sieci informacje na temat festiwalu w Jarocinie tj.: zdjęcia, filmy, teledyski, a także opisywano postępy w pracach nad projektem. Facebook pełnił również funkcję komunikacyjną pozwalającą na koordynowanie poszczególnych etapów projektu i dzielenie się zasobami. YouTube oprócz celów promocyjnych został wykorzystany przez studentów jako źródło informacji audiowizualnych min. teledysków, wywiadów z muzykami, kronik filmowych, filmów dokumentalnych itp. Dodatkowo YouTube służył również jako narzędzie dopełniające warsztaty z wykorzystania Second Life, gdyż serwis zawiera liczne turtoriale opisujące krok po kroku wykonywanie bardziej skomplikowanych czynności w SL np. jak wykonać animowaną flagę lub jak stworzyć ciekawe ubranie awatara. Podobną rolę pełniła platforma Moodle – popularny system wykorzystywany do e-learningu. Studenci mogli tu wymieniać się informacjami o projekcie, pomagać sobie wzajemnie w momentach kryzysowych i w dowolnym momencie korzystać z gotowych szkoleń dotyczących min. budowy przedmiotów w Second Life, aranżacji przestrzeni lub ćwiczeń z zakresu zarządzania projektem i organizacji. Oprócz tego studenci sami wykonali plakat i baner festiwalu, ulotki promujące projekt oraz zajęli się promocją wydarzenia w mediach (ukazały się dwa artykuły w lubelskim wydaniu „Gazety Wyborczej”, audycja w Radiu Lublin, materiał video w Internetowej Telewizji Lublin itvl.pl oraz informacje w portalu naukowym Wiedza i Edukacja www.wiedzaiedukacja.eu)

Projekt Jarocin ’85 w SL polegał na wybudowaniu i odpowiedniej aranżacji w wirtualnym środowisku SL przestrzeni festiwalu z 1985 roku. Studenci zbudowali scenę festiwalu, budki z piwem, pole namiotowe, krany do mycia. Oprócz tego w celu zdynamizowania przedsięwzięcia studenci postanowili stworzyć w zaaranżowanej przestrzeni prawdziwy koncert, aby lepiej oddać atmosferę festiwalu. W tym celu nauczyli się budować instrumenty muzyczne i charakterystyczne elementy ubioru z tego okresu: irokezy, kurtki skórzane, glany, ćwieki itp. Grupa podzieliła się w ten sposób, że część studentów grała w zespołach, a część osób imitowała publiczność festiwalową, milicję, księży. Dzięki wsparciu społeczności Second Life Polska, która czynnie włączyła się w realizację projektu wszystkie postacie były animowane, poruszały się, tańczyły pogo pod sceną, wykonywały odpowiednie ruchy grając na instrumentach muzycznych. Studenci jako oprawę muzyczną postanowili wykorzystać muzykę autentycznych zespołów grających na festiwalu w Jarocinie z 1985 roku. Warto zaznaczyć, że użyte nagrania zespołów były zapisem live z prawdziwego festiwalu w Jarocinie w 1985r. Ciekawym pomysłem było tu użycie muzyki kapel, takich jak: „Zbombardowana Laleczka” czy „Nocne Szczury”, które już dzisiaj nie istnieją, a ich występów muzycznych niegdzie nie da się już usłyszeć czy zobaczyć W ten sposób powstała tu dodatkowa wartość, przywołująca te aspekty festiwalu, które często umykają zbiorowej pamięci i ulegają zapomnieniu. Nie tylko muzyka przywoływała specyficzną atmosferę Jarocina ’85. Tworzący projekt studenci zadbali o takie szczegóły jak rozrzucone tu i ówdzie butelki po tanim winie (z oryginalnymi etykietkami z epoki), na festiwalowej scenie wisiał oryginalny plakat festiwalu z 1985 roku, a awatary uczestniczące w koncertach musiały nosić zafoliowane plakietki (karnety), które były biletem wstępu i identyfikatorem w Jarocinie w 1985 roku, a których zdjęcia studenci wyszukali sami w Internecie.

Finał podróży w czasie do Jarocina 1985 roku odbył się 14 czerwca 2010 roku o godzinie 18.00. Na wyspie w świecie SL Second MCSU (Maria Curie-Skłodowska University) odbyło się po raz kolejny wielkie rockowe święto kontrkultury lat 80’tych. Przedsięwzięcie okazało się sukcesem, gdyż przyciągnęło ponad siedemdziesiąt osób z całego kraju. Na uwagę zasługuje fakt, że po festiwalu studenci otrzymali maile z gratulacjami od ludzi, którzy uczestniczyli w autentycznym Jarocinie ’85 i dzięki symulacji stworzonej przez kulturoznawców mogli odbyć nostalgiczną podróż do czasów swojej młodości przeżywając na nowo klimat festiwalu w świecie Second Life.

Dzięki zaangażowaniu studentów kulturoznawstwa UMCS udało się stworzyć nowy pomysł na formułę zajęć, które określić można kulturoznawstwem 2.0, nową formą nauki w dobie konwergencji mediów. Tradycyjne formy zajęć doskonale łączyły się tu z nowymi technologiami, pozwalały jednocześnie otworzyć się na oddolne pomysły i działania uczestników projektu umożliwiając dużą swobodę i zapewniając miejsce na indywidualną ekspresję. Najlepszym podsumowaniem projektu są słowa jednej z uczestniczek, która w anonimowej ankiecie przeprowadzonej wśród studentów biorących udział w projekcie stwierdziła: „Dzięki temu projektowi poznałam organizacyjną stronę festiwali ogólnie. Nauczyłam się pracy przy użyciu niekonwencjonalnych narzędzi o szerokim zasięgu (SL, Hippo, programy graficzne). Wiem już czym był Jarocin ’85 – sama tam byłam:)”.

Za pomysły, poświecony czas, energię i zaangażowanie w projekt „Jarocin ’85 w SL” chciałbym szczególnie podziękować: prof. dr hab. Andrzejowi Radomskiemu, mgr Rafałowi Moczadło, Anicie Sławińskiej oraz wszystkim studentom i organizacjom zaangażowanym w realizację przedsięwzięcia.

Radosław Bomba

Więcej informacji na temat festiwalu znaleźć można:
Opis przebiegu wydarzenia
Relacja video z projektu „Jarocin ’85 w SL”
Projekt Jarocin w SL na Facebook