Paweł Tomczok o historii kontrfaktycznej

Paweł Tomczok w magazynie ArtPapier publikuje interesującą recenzję wydanej rok temu książki pod red. Elżbiety Olczak i Joanny Sabak Gdyby… Całkiem inna historia Polski. Historia kontrfaktyczna. Analiza treści wydawnictwa jest podstawą do głębszych rozważań na temat koncepcji historiografii kontrfaktycznej (porównywaną tu z historią alternatywną) i jej potencjale w badaniu przeszłości:

Na wstępie warto uporządkować dwa kierunki rozważań dziejowych alternatyw. Podkreślić trzeba, że w dziedzinie tej panuje spore zamieszanie pojęciowe, ale wyróżnić można zasadniczo dwie drogi podejścia do problemu. Na pierwszą tradycję składają się literackie narracje o dziejach alternatywnych – tradycja ta reprezentowana jest choćby przez znane powieści Philipa K. Dicka „Człowiek z wysokiego zamku” i „Vaterland” Roberta Harrisa, a z polskich autorów przez kilka późnych utworów Teodora Parnickiego czy – z ostatnich lat – przez „Lód” Jacka Dukaja i „Krzyżacki poker” Dariusza Spychalskiego oraz wiele, wiele innych mniej lub bardziej udanych tekstów. (…) Całkiem inną tradycję, rozwiniętą znacznie później, właściwie dopiero w ostatnich kilkunastu latach, reprezentuje historiografia kontrfaktyczna. O nowości tej konwencji świadczy brak stabilizacji pojęciowej – mówi się zatem o historii wirtualnej (jak zatytułował swój zbiór Nial Ferguson, redaktor „Virtual History: Alternatives and Counterfactuals”) czy historii irrealnej (Hubert Kiesewetter) lub niebyłej.

Przejdź do artykułu: Opowiadanie historii Polski – całkiem inaczej

• • •

Tagi: historia kontrfaktyczna

Kategorie: News