Historia i Media » Formy upamiętnienia, Świadomość historyczna
10 najważniejszych piosenek historycznych współczesnych Polaków (subiektywny wybór)
05.08, 2008 0:03
Czy piosenka może być nośnikiem świadomości historycznej? Czy może upamiętniać przeszłość? 1 sierpnia Muzeum Powstania Warszawskiego zorganizowało akcję muzyczną Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki. Zebrani licznie na Pl. Piłsudskiego ludzie - razem ze specjalnie wybranym na tę okoliczność zespołem - śpiewali oryginalne powstańcze piosenki, upamiętniając wydarzenia z 1944 roku. Była to doskonała okazja do bardzo osobistego doświadczenia historii, pozbawionego oficjalnej i patetycznej formy, której nie brakowało przy oficjalnych wystąpieniach polityków.
Może warto subiektywnie wybrać dziesięć najbardziej w Polsce rozpoznawalnych, popularnych i/lub aktualnych piosenek o historycznym charakterze. Jak opisywałyby przeszłość naszego kraju, gdyby tylko one miałyby o niej świadczyć?
10. 40-1 - Sabaton
Jedyna piosenka w tym zestawieniu wykonywana przez zagraniczny zespół. Sabaton śpiewa w niej o bohaterstwie polskich żołnierzy broniących Wizny w 1939 roku. - W takich piosenkach czuć fascynację militaryzmem - mówi Robert Kostro, dyrektor warszawskiego Muzeum Historii Polski. - Ale ważne jest, żeby pokazywały pozytywne przykłady i prawdziwą historię. Jeżeli tak jest, to jest to bardzo dobra forma propagowania wiedzy o Polsce. Miejsce 10, popularność niszowa, ale za to międzynarodowy zasięg.
9. Rycerze dobrej opieki - Klub Świętego Ludwika
Jedyna w tym zestawieniu piosenka, która nie opisuje historii Polski. XII-wieczny tekst opracowany przez Jacka Kowalskiego można uznać za nieformalny evergreen polskiego ruchu rycerskiego.
8. W stepie szerokim…
Ta piosenka przywołuje historię Polski bezkresnej, trochę dzikiej, ale odważnej, walecznej i heroicznej. Kwintesencja idei Sienkiewicza, idealne wprowadzenie do serialu, który w każdym odcinku przynajmniej na jakiś czas kazał zapominać o szarej, miernej i beznadziejnej rzeczywistości Polski Ludowej.
7. Siekiera - motyka
Z jaką piosenką kojarzyć się może większości Polaków okupacja? Siekiera - motyka istnieje w niezliczonych wersjach, tworzonych przy okazji kolejnych historycznych zawirowań, np. w wersji ze stanu wojennego.
6. Ballada o Janku Wiśniewskim
Piosenka upamiętniająca śmierć Zbyszka Godlewskiego podczas masakry 1970 roku w Gdyni. Twórca ballady nie znając prawdziwego nazwiska zastrzelonego chłopaka nazwał go Jankiem Wiśniewskim. Wpływ piosenki na świadomośc historyczną jest olbrzymi - w Gdyni istnieje ulica imienia Janka Wiśniewskiego, motyw ballady pojawił się między innymi w Psach Pasikowskiego i… na płycie P.O.L.O.V.I.R.U.S. zespołu Kury w utworze Sztany - glany: To my chłopcy z Grabówka, my chłopcy z Chylonii, Tu nawet policja cię nie obroni.. Oczywiście nie można zapomnieć śpiewającej tę balladę Krystyny Jandy w filmie Wajdy Człowiek z żelaza.
5. Barykada - Lao Che
Właściwie należałoby tu umieścić odnośniki do wszystkich piosenek z albumu Powstanie Warszawskie, przełomowego projektu upamiętniającego wydarzenia 1944 roku za pomocą zupełnie nowych środków wyrazu. Ta płyta-słuchowisko, skompilowana z tekstów oddających rzeczywistość Powstania widzianą z wielu perspektyw pokazała, że silnie doświadczyć bliskości historii można także dzięki odpowiedniej muzyce w słuchawkach odtwarzacza mp3.
4. Czerwone maki na Monte Cassino
Słynna scena z Popiołu i Diamentu Wajdy, jeszcze bardziej słynna piosenka. Nigdy przy niej nie tańczono. Tekst Feliksa Konarskiego stał się hymnem zakazanej przez komunistów pamięci o żołnierzach polskich na Zachodzie. Status hymnu utrzymała chyba do dziś - nie słychać o nowych aranżacjach, tak popularnych choćby w przypadku piosenek z Powstania Warszawskiego.
3. Obława - Jacek Kaczmarski
Kolejny wielki przebój Jacka Kaczmarskiego, wolne tłumaczenie piosenki Włodzimierza Wysockiego, z której Kaczmarski zapożyczył sytuację wyjściową (tytułowe polowanie) zmieniając melodię i dostosowując metafory do polskich realiów. Piosenka oddająca grozę milicyjnych polowań na protestujących i strzelającego do ludzi wojska.
2. Czterej pancerni i pies
Jeśli istnieje w Polsce jakieś powszechne, ogólne wyobrażenie II wojny światowej to istnieje niebezpieczeństwo, że oparte jest ono na filmowej rzeczywistości serialu Czterej pancerni i pies.
1. Mury - Jacek Kaczmarski
Prawdziwy historyczny hit, piosenka-legenda, uznawana za hymn “Solidarności”, chociaż napisana kilka lat przed jej powstaniem (1978). Wciąż popularna w nowych aranżacjach i chyba wciąż nie do końca zrozumiana. Szczególnie razić może jej powszechna optymistyczna interpretacja w kontekście czytelnego przecież negatywnego przesłania (Aż zobaczyli ilu ich, poczuli siłę i czas / I z pieśnią, że już blisko świt szli ulicami miast; / Zwalali pomniki i rwali bruk - Ten z nami! Ten przeciw nam! / Kto sam ten nasz najgorszy wróg! / A śpiewak także był sam.).
Jakie jeszcze piosenki mogłyby znaleźć się w tym zestawieniu?
Newsletter
Komentarze
05/08/2008 17:15
W zestawieniu zabrakło piosenki Kultu pt. “Jeszcze Polska”, barwnie, kwaśno, ale prawdziwie podsumowującej komunizm i transformację. Polecam
05/08/2008 20:13
Nie ma “Żeby Polska była Polską…” Pietrzaka…
05/08/2008 22:24
Ja bym dodał jeszcze “A my nie chcemy” w wykonaniu Jacka Wójcickiego.
Piosenka chyba z filmu “Ostatni dzwonek”.
05/08/2008 22:53
rozumiecie pojęcie _subiektywny_? Owszem, Kult, Pietrzak, Wójcicki również mogliby się tutaj znaleźć, ale tak zdecydował autor.
imho - dobra robota :)
06/08/2008 0:01
Tak, wyobraź sobie, że rozumiemy, ale na końcu artykułu jest zdanie pytające: “Jakie jeszcze piosenki mogłyby znaleźć się w tym zestawieniu?”, więc każdy dorzuca swoją propozycję.
06/08/2008 8:18
Jeżeli już piszesz, że obława jest wolnym tłumaczeniem piosenki Wysockiego, to wypadałoby też napisać, że “Mury” są wolnym tłumaczeniem piosenki Luisa Llacha “L’Estaca”, z tą samą nawet melodią. Piosenkę spopularyzował, wydaje mi się, że wcześniej niż Kaczmarski, zespół ‘Zespół reprezentacyjny”, ale ich wersja była dość wiernym tłumaczeniem.
06/08/2008 9:12
my pierwsza brygada
06/08/2008 20:50
W zestawieniu na miejscu byłaby też piosenka wykonywana przez Edmunda Fettinga do słów Agnieszki Osieckiej pt. “Nim wstanie dzień”.
16/10/2008 13:54
RSS dla komentarzy do tego postu. TrackBack URI
Dodaj swój komentarz
Redakcja zastrzega sobie prawo edycji lub usunięcia komentarza, jeśli jego treść nie odnosi się do treści artykułu lub narusza zasady netykiety.
Najnowsze komentarze
- mw: Nagrody już wysłane, proszę czekać na listonosza.
- x: No i co z tymi nagrodami?
- marcia.giee: Widzę że popularny się zrobiłeś :) Woda sodowa mam nadzieje ze ci odbije tylko w Lagunie. Pozdro
- Jacek: Smart post :) Here is a nice write-up on open source textbooks, for all interested...
- Tomek: Wg mnie Google nas nie ogłupia, aczkolwiek to, że czytamy mniej długich form to prawda. Ograniczamy się...
Podobne posty
- 10 najważniejszych piosenek historycznych współczesnych Polaków (subiektywny wybór)
- Teledyski do piosenek Powstania Warszawskiego
- Poznać historię przez film - czy “Katyń” Wajdy wpłynie na świadomość historyczną Polaków?
- Nowe formy upamiętniania Powstania Warszawskiego (audycja)
- Formalne podstawy wykorzystywania historycznych filmów archiwalnych udostępnianych w internecie (szkic)
Kategorie
- Aktualności
- Citizen Historians
- Digital preservation
- Digital scholarship
- Formy upamiętnienia
- Historia i sfera publiczna
- Historia kontrafaktyczna
- Holocaust
- In english
- Internet
- Internet w edukacji historycznej
- Komiks i historia
- Książki
- Laboratorium
- Świadomość historyczna
- Muzeum - nowe strategie
- Narzędzia
- Nowa metodologia
- Nowe średniowiecze
- Polityka historyczna
- Przegląd prasy
- Telewizja i kino
- Video
- Zasoby








Pewne prawa zastrzeżone. O ile nie zaznaczono inaczej, treści na stronie dostępne są na